Tin Khoa học - Công nghệ trong nước

Phát hiện lại loài thú móng guốc nhỏ nhất thế giới trong thiên nhiên Việt Nam

.

Viện Sinh thái học Miền Nam (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cùng với tổ chức Global Wildlife Conservation và Viện nghiên cứu Vườn thú và động vật hoang dã Lebniz (CHLB Đức) vừa phát hiện lại loài Cheo cheo lưng bạc (hay Cheo cheo Việt Nam, tên khoa học: Tragulus versicolor) trong thiên nhiên hoang dã ở Việt Nam. Đây là loài thú móng guốc đặc hữu duy nhất của Việt Nam.

Cheo cheo lưng bạc là loài thú móng guốc nhỏ nhất thế giới, với hình dáng cơ thể của loài nai, nhưng kích thước chỉ bằng một con thỏ. Cơ thể dài 50 cm và cân nặng 2,6 kg. Đây là một trong 25 loài động vật mà tổ chức Global Wildlife Conservation xem là đã biến mất và cần được tìm lại cho thế giới.

Cheo cheo lưng bạc VAST

Cheo cheo lưng bạc trong tự nhiên (nguồn: Global Wildlife Conservation/Southern Institute of Ecology/ Leibniz Institute for Zoo and Wildlife Research).

Cheo cheo lưng bạc được mô tả lần đầu cho khoa học vào năm 1910 từ bốn mẫu vật thu ở phía nam Việt Nam. Mãi đến năm 1990, tức 80 năm sau, mẫu vật thứ năm của loài mới được Trung tâm nhiệt đới Việt - Nga thu thập thêm tại Tây Nguyên. Các mẫu vật này hiện lưu trữ ở Anh và Nga. Kể từ đó, loài móng guốc nhỏ nhất này một lần nữa biệt tích khỏi các báo cáo và phát hiện khoa học. Gần đây, một cá thể Cheo cheo lưng bạc còn sống được phát hiện bị nhốt, chuẩn bị giết thịt tại một nhà hàng ở Đồng Nai.

Do thiếu thông tin, Cheo cheo lưng bạc được xếp hạng Thiếu dữ liệu (Data Deficient) trong Sách Đỏ Việt Nam (2007, dưới tên khoa học là Tragulus napu) và Danh mục các loài nguy cấp của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN, do đó chưa được quan tâm trong các văn bản pháp luật về các loài nguy cấp, quý, hiếm cần ưu tiên bảo vệ.

Điều này thôi thúc các nhà khoa học nỗ lực tìm kiếm Cheo cheo lưng bạc trong những năm qua. Dựa vào các cuộc điều tra trong rừng, một hệ thống bẫy ảnh đã được triển khai thử nghiệm tại một địa điểm có tiềm năng nhất. Kết quả thật bất ngờ: các nhà khoa học lần đầu tiên trong lịch sử thu thập được những hình ảnh và thước phim của Cheo cheo lưng bạc ở môi trường hoang dã.

Đây là bằng chứng hết sức thuyết phục khẳng định loài thú móng guốc nhỏ bé này thực sự còn tồn tại trong tự nhiên ở Việt Nam.

Phát hiện này vừa được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Nature Ecology & Evolution, ngày 11 tháng 11 năm 2019 (https://www.nature.com/articles/s41559-019-1027-7).

Câu hỏi tiếp theo cần phải được trả lời là làm sao để đảm bảo chúng sẽ không bị biến mất lần nữa, hay gần như tuyệt chủng, như đã xẩy ra đối với các loài thú lớn mới được khoa học biết đến gần đây như Sao la hay Mang lớn. Bên cạnh yêu cầu triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm bảo vệ quần thể vừa được tìm thấy, Viện Sinh thái học Miền Nam cùng với các đối tác đang kêu gọi thêm các nguồn tài trợ để mở rộng phạm vi nghiên cứu nhằm xác định vùng phân bố tự nhiên và kích thước quần thể, đặc điểm sinh thái, sinh học cũng như các mối đe dọa đang ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của loài, từ đó hình thành các kế hoạch và biện pháp bảo tồn phù hợp và lâu dài.

Các hoạt động nghiên cứu vừa qua đã nhận được sự ủng hộ tài chính của một số nhà tài trợ quốc tế như Wroclaw Zoo, Aukland Zoo, Mohamed bin Zayed Species Conservation Fund và Sainte Croix Biodiversité (Gerald Singer Deer Research Grant).

Bạn có thể xem thêm hình ảnh về loài Cheo cheo lưng bạc ở đây.

Tác giả: Trần Văn Bằng, Viện Sinh thái học Miền Nam


 

 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".