Tin tức Hoạt động của Viện Hàn lâm KHCNVN

Tọa đàm Tư vấn xác định nhiệm vụ KHCN cấp Quốc gia: “Hoàn thiện chuyển giao mô hình tích hợp Thư viện điện tử và Atlas điện tử tổng hợp Tây Nguyên phục vụ quản trị và truyền thông hiệu quả CSDL khoa học công nghệ” thuộc Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020

.

Ngày 7/7/2017, tại Tòa nhà Trung tâm - Viện Hàn lâm KHCNVN đã diễn ra buổi Tọa đàm Tư vấn xác định nhiệm vụ KHCN thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ cấp Quốc gia: “Khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Tây Nguyên trong liên kết vùng và hội nhập quốc tế”, Chương trình Tây nguyên 2016 – 2020. Tên nhiệm vụ: “Hoàn thiện chuyển giao mô hình tích hợp Thư viện điện tử và Atlas điện tử tổng hợp Tây Nguyên phục vụ quản trị và truyền thông hiệu quả CSDL khoa học công nghệ”. TS.NCVCC. Nguyễn Đình Kỳ - Phó Chủ nhiệm, kiêm Chánh văn phòng Chương trình Tây Nguyên 2016 – 2020 chủ trì buổi Tọa đàm.

Tham dự buổi Tọa đàm có TS. Lê Xuân Định - Cục trưởng Cục thông tin KHCN Quốc gia; ThS. Nguyễn Xuân Dũng - Phó Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam; PGS.TS. Đỗ Văn Thành - Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo, Bộ Kế hoạch đầu tư; TS. Đỗ Văn Chiến - Nguyên Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp & Thương mại, Bộ Công Thương; PGS.TS. Nguyễn Trường Xuân – Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ Địa chất, Giám đốc Trung tâm Viễn thám; TS. Nguyễn Ngọc Quỳnh – Phó Ban Quản lý khoa học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Lê Thị Châu – Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học công nghệ Tây Nguyên; TS. Đào Đình Châm - Viện trưởng Viện Địa lý; ThS. Doãn Thế Hưng – Ban Kế hoạch – Tài chính, Viện Hàn lâm KHCNVN, cùng nhiều cán bộ Viện Địa lý và Văn phòng Chương trình Tây Nguyên…

tn9
Toàn cảnh buổi Tọa đàm

Mở đầu buổi tọa đàm, TS. Nguyễn Đình Kỳ đã nêu lên lợi ích thông tin truyền thông và quản trị cơ sở dữ liệu khoa học cũng như vai trò hệ thống thư viện điện tử đa ngành. Lợi ích của nó đã được chứng minh qua cả cơ sở khoa học và thực tiễn, trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Những thư viện điện tử đầu tiên rất nổi tiếng như Wikipedia, Globe, Google Research… luôn có lượng truy cập khổng lồ. Trong thế kỷ 21, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và sự bùng nổ công nghệ thông tin đã làm thay đổi các hình thức hoạt động của thư viện. Các thư viện trong nước đang từng bước chuyển từ thư viện truyền thống sang thư viện điện tử. Thư viện điện tử không chỉ lưu giữ tài sản tri thức mà từ đó còn tạo ra các sản phẩm mới. Có thể nói thư viện điện tử là một cấu thành của nền kinh tế tri thức.

Tây Nguyên là một vùng chiến lược hết sức quan trọng gồm 5 tỉnh Kom Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng, Gia Lai. Đây cũng là vùng địa sinh thái giàu tài nguyên, đa sắc tộc, đa văn hóa. Với chủ chương của Đảng và Chính phủ là xây dựng Tây Nguyên trở thành trung tâm động lực kinh tế mạnh và đảm bảo về an ninh quốc phòng. Ngay sau năm 1975 Nhà nước ta đã xây dựng Chương trình quốc gia về Tây Nguyên gồm Chương trình Tây Nguyên 1 từ năm 1976 – 1980. Đây là lần đầu tiên chúng ta có tài liệu điều tra cơ bản về Tây Nguyên. Tiếp đến Chương trình Tây Nguyên 2 (1984-1988), lúc này nền kinh tế Tây Nguyên đã mở cửa. Tiếp theo giai đoạn 2011-2015 là Chương trình Tây Nguyên 3, với mục tiêu phát triển bền vững. Chương trình Tây Nguyên 3 có sự phối hợp giữa Viện Hàn lâm KHCNVN với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và 12 Bộ ngành liên quan với trên 2600 các nhà khoa học. Đây được là Chương trình tổng hợp đa ngành (tự nhiên, xã hội, công nghệ…) đã đưa ra khối lượng tài liệu rất lớn.

Cơ sở dữ liệu tiếp nối từ Chương trình Tây Nguyên 1, Tây Nguyên 2, Tây Nguyên 3 và các tài liệu tri thức bản địa về Tây Nguyên là rất lớn. Cơ sở dữ liệu này có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển bền vững của Tây Nguyên. Trong hội nghị xúc tiến đầu tư tại Tây Nguyên, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo cần sử dụng tốt Cơ sở dữ liệu về Tây Nguyên để giúp Tây Nguyên mở cửa và hội nhập quốc tế. Do đó Chương trình Tây Nguyên giai đoạn 2016 – 2020 là một Chương trình phát triển kinh tế xã hội Tây Nguyên sang liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Chính vì thế tính cấp thiết của việc áp dụng công nghệ thông tin trong việc lưu trữ Cơ sở dữ liệu tri thức ở đây là hết sức quan trọng và một mô hình tích hợp Thư viện điện tử và Atlas điện tử Tây Nguyên phục vụ cho quản trị và truyền thông cơ sở dữ liệu khoa học là rất cần thiết.

tn10
TS. Nguyễn Đình Kỳ giới thiệu CSDL và Atlas điện tử Tây Nguyên

TS. Nguyễn Đình Kỳ cho biết, trong chương trình Tây Nguyên 3 nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu và Atlas điện tử Tây Nguyên đã được thực hiện thành công với sản phẩm là bộ cơ sở dữ liệu (CSDL) và Atlas điện tử Tây Nguyên, cụ thể như sau: đề tài TN3/T22 đã xây dựng thành công CSDL nền địa lý Tây Nguyên theo 4 tỷ lệ (tỷ lệ 1:250.000; tỷ lệ 1:100.000; tỷ lệ 1:50.000; tỷ lệ: 1:25.000) và CSDL về điều kiện tự nhiên, tài nguyên môi trường, điều kiện kinh tế -xã hội, nhân văn vùng Tây Nguyên (với 220 bản đồ chuyên đề đã được xây dựng CSDL trong ArcGIS); ngoài ra, đề tài đã xây dựng Atlas điện tử và tập Atlas tổng hợp (Khổ A2) bằng các công nghệ tiên tiến. Trong đó, Atlas điện tử tổng hợp vùng Tây Nguyên được xây dựng dựa trên công nghệ WebGIS, dễ sử dụng, khai thác và cập nhập thông tin. Hiện tại, có thể truy cập vào Atlas điện tử Tây Nguyên với đường dẫn: www.AtlasTayNguyen3.vn; cuối cùng đề tài đã đào tạo và chuyển giao công nghệ GIS, WebGIS và CSDL cho cán bộ thuộc 5 tỉnh Tây Nguyên khai thác và sử dụng. Bên cạnh đó, Chương trình đã chuyển giao 1 máy chủ đặt tại Ban Chỉ đạo Tây Nguyên (ở Buôn Ma Thuật) và 5 máy trạm tại 5 Sở Khoa học công nghệ của các tỉnh, cùng với hệ thống Atlas điện tử là tập Atlas tổng hợp vùng Tây Nguyên in khổ A2.

tn3


A
tlas tổng hợp Vùng Tây Nguyên in khổ A2


tn13

Đợt chuyển giao lắp đặt máy móc tại Ban Chỉ đạo Tây Nguyên
TS. Nguyễn Đình Kỳ - chủ nhiệm đề tài (giữa) làm việc với đ/c Điểu Kré – Phó trưởng ban (phải)

tn14
Lễ trao các công trình nghiên cứu của chương trình TN3.

Trái: đ/c H'Ngăm Niê KĐăm – Phó trưởng Ban chỉ đạo; Phải: TS. Nguyễn Đình Kỳ - Chủ nhiệm đề tài TN3/T22)

tn15
 Đợt chuyển giao lắp đặt máy móc
(Làm việc tại Sở KH&CN tỉnh Lâm Đồng)

Vào tháng 5/2017, nhóm thực hiện đề tài đã đi khảo sát và tìm hiểu nhu cầu, thực trạng quản trị và truyền thông CSDL tại các đơn vị nghiên cứu trong Tây Nguyên. Hầu hết các đơn vị này có rất nhiều tư liệu, số liệu nghiên cứu khoa học quý của Tây Nguyên. Nhưng thực trạng về cơ sở máy móc để quản trị và truyền thông hiện chưa có; hệ thống máy tính, máy chủ làm thư viện chưa được đầu tư, hoặc có nơi có đầu tư nhưng máy móc lỗi thời, phòng máy chủ có nhưng vẫn còn ít sử dụng và khai thác chưa hiệu quả, đặc biệt là phần lớn các dữ liệu hiện vẫn là bản cứng lưu trong thư viện.

Dựa trên kết quả khảo sát trên, ý tưởng về “Mô hình tích hợp thư viện điện tử và Atlas điện tử vùng Tây Nguyên” được đưa ra với các mục tiêu gồm: Kết nối Atlas điện tử Tây Nguyên vào hệ thống thông tin của 5 tỉnh; Cập nhật CSDL của 5 tỉnh vào hệ thống Atlas điện tử Tây Nguyên; Cập nhật CSDL của Chương trình Tây Nguyên 2016-2020; Xây dựng hệ thống thư viện điện tử nhằm quản lý CSDL tổng hợp vùng Tây Nguyên; Xây dựng mạng lưới truyền thông. Với ý tưởng mô hình trên, TS. Nguyễn Đình Kỳ đề xuất nhiệm vụ: “Hoàn thiện chuyển giao mô hình tích hợp Thư viện điện tử và Atlas điện tử Tây Nguyên phục vụ quản trị và truyền thông hiệu quả CSDL khoa học công nghệ”.    

tn2

Atlas điện tử tổng hợp vùng Tây Nguyên

tn16
Mô hình tích hợp thư viện điện tử và Atlas điện tử vùng Tây Nguyên

Tại buổi Tọa đàm, các đại biểu tham dự tập trung thảo luận về những định hướng mục tiêu của nhiệm vụ. Qua các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học đầu ngành, định hướng mục tiêu nhiệm vụ được xác định như sau:

  • Có được 06 phòng thư viện điện tử cho 03 viện nghiên cứu, 02 trường Đại học và Ban chỉ đạo Tây Nguyên.
  • Mô hình hệ thống mạng lưới thư viện kết nối CSDL và Atlas điện tử tổng hợp vào hệ thống thông tin của các Tỉnh.
  • Mô hình hệ thống mạng lưới truyền thông trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin tích hợp dữ liệu vào các thiết bị điện tử.
  • Cập nhập, bổ sung CSDL của chương trình Tây Nguyên giai đoạn 2016-2020 và nâng cấp Atlas điện tử Tây Nguyên trong hệ thống quản trị và truyền thông kết quả KHCN
  • Đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển cho đội ngũ khai thác cơ sở dữ liệu của thư viện và atlas điện tử tổng hợp vùng Tây Nguyên.

Phát biểu tại buổi Tọa đàm, TS. Lê Xuân Định khẳng định thư viện điện tử là hết sức cần thiết cho Tây Nguyên. Chương trình Tây Nguyên đã tạo ra khối lượng dữ liệu lớn với thông tin quý giá cho Tây Nguyên. Tuy nhiên đây là những dữ liệu mang tính khoa học cao và chỉ các nhà khoa học mới hiểu hết được, còn đối với các nhà hoạch định chính sách hay người dân thì cần phải được truyền tải một cách đơn giản và dễ hiểu hơn. Đồng thời TS. Lê Xuân Định cũng bày tỏ sự ủng hộ và tin tưởng vào tính khả thi của nhiệm vụ.

ThS. Nguyễn Xuân Dũng – Phó Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam cũng đã chia sẻ kinh nghiệm trong việc xây dựng một thư viện điện tử, đặc biệt trong việc số hóa dữ liệu cần lưu ý tính sở hữu trí tuệ của dữ liệu; khả năng lưu thông dữ liệu; dữ liệu phải có dạng tra cứu; các phần mềm xử lý nội dung cũng như các thiết bị công nghệ liên quan. Bên cạnh đó, ông gửi lời cám ơn Ban chủ nhiệm Chương trình Tây Nguyên đã chuyển các tài liệu của Chương trình cho Thư viện Quốc gia.

PGS.TS. Đỗ Văn Thành - Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo, Bộ Kế hoạch đầu tư cũng đã đưa ra nhiều ý kiến đóng góp cho nhiệm vụ. Phó Giáo sư cho biết, với cơ sở hạ tầng hiện có thì việc xây dựng một thư viện điện tử là rất cần thiết. Cần lưu ý đối tượng sử dụng không chỉ là ở địa phương mà còn là các cơ quan Trung ương, ngoài ra còn có các doanh nghiệp cũng như người dân khác cũng sử dụng rất nhiều. Các bản đồ và số liệu cần phải được chú ý đến tính chất pháp lý. PGS.TS. Đỗ Văn Thành coi đây như là một dự án lớn mà có thể đem lại nhiều lợi ích cho Tây Nguyên và cho đất nước.

TS. Đỗ Văn Chiến - Nguyên Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp & Thương mại – Bộ Công Thương cho rằng, thư viện điện tử có thể tạo ra các giá trị thương mại với các doanh nghiệp trong quá trình đầu tư. Từ đó ta có thể tái đầu tư cho cơ sở dữ liệu của thư viện.

Các đại biểu tham dự khác như TS. Lê Thị Châu – Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học công nghệ Tây Nguyên và TS. Đào Đình Châm - Viện trưởng Viện Địa lý đều nêu ra sự cần thiết của thư viện điện tử và bày tỏ mong muốn sớm có thư viện điện tử để phục vụ cho đào tạo và nghiên cứu tại đơn vị.


tn11 tn12
C
ác đại biểu tham dự phát biểu tại Tọa đàm

Cuối cùng, Tọa đàm đưa 8 yêu cầu đối với kết quả của nhiệm vụ gồm:
1.    Mô hình mạng lưới kết nối 06 phòng thư viện điện tử  tại 06 đơn vị (02 Trường Đại học: Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Đà Lạt phục vụ cho đào tạo, nghiên cứu; 03 Viện nghiên cứu để phục vụ cho nghiên cứu: Viện Khoa học XH vùng Tây Nguyên, Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên và Viện Địa lý phục vụ nghiên cứu; và Ban chỉ đạo Tây Nguyên phục vụ cho quản lý điều hành).
2.    Mô hình hệ thống quản trị CSDL dạng thư viện điện tử kết nối Atlas tổng hợp vùng Tây Nguyên và cổng thông tin điện tử các tỉnh.
3.    Nâng cấp cập nhập CSDL cho Atlas điện tử Tây Nguyên. Mô hình phiên bản Atlas điện tử tổng hợp vùng Tây Nguyên trên thiết bị thông minh
4.    Dự thảo quy chế quản trị, truyền thông CSDL khoa học công nghệ Tây Nguyên
5.    Tài liệu hướng dẫn cập nhập, sử dụng, khai thác
6.    Báo cáo tổng hợp, báo cáo kiến nghị và 05 bài báo chuyên ngành.  
7.    Tái bản và bổ sung 200 tập Atlas tổng hợp.
8.    Đào tạo 3 thạc sĩ và 125 người cho 5 tỉnh và 6 phòng thư viện điện tử.

Kết thúc buổi Tọa đàm, TS. Nguyễn Đình Kỳ đã gửi lời cám ơn tới các đại biểu tham dự và đánh giá cao ý kiến đóng góp quý báu của các đại biểu với sự hỗ trợ về mặt chuyên môn hết sức hữu ích cho nhiệm vụ. Thông qua buổi tọa đàm, nhóm thực hiện nhiệm vụ nhận thức thêm nhiều vấn đề cần làm như giải quyết các vấn đề liên quan đến pháp lý; khả năng thương mại từng sản phẩm của nhiệm vụ; tìm ra công cụ tốt nhất để có thể quản trị hệ tri thức một cách hiệu quả; cần mở rộng việc kết nối không chỉ trong nước mà cả ngoài nước; cần xây dựng nhiệm vụ dưới dạng đề tài khoa học... TS. Nguyễn Đình Kỳ bày tỏ hy vọng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các đại biểu tiếp tục ủng hộ giúp đỡ cho nhóm tác giả thực hiện nhiệm vụ, góp phần vào sự thành công của nhiệm vụ nói riêng và thành công của Chương trình Tây Nguyên giai đoạn 2016 – 2020 nói chung.

Tin: Minh Tâm

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".